اسیدوز لاکتیک

سوء هضم حاد شكمبه

تعريف بيماري:

لااقل دو گونه بيماري ديده شده است .تغذيه مقادير ز ياد مواد قابلتخمير كربوهيدراته كه باعث اسيدوز لاكتيك ودهيدراتاسيون و دپرسيون ميشود .وشايعترين حالت بيماري است. تغذيه مقادير زياد مواد قابل تخمير پروتئيني باعثتوليدمقادير زياد يون آمونيوم شده و باعث يك آلكالوز همراه با يك ازدياد حساسيت بهمحركها ميشود (مصرف مقادير زياد سويا و مشتقات آن شايعترين عامل بيماري در نواحيغرب مياني ايالات متحده امريكا ميباشد)يك يا هر دو گروه بيماري در دامهاي كه بصورتفشرده پرواربندي و نگهداري ميشوند ديده ميشود.

اسيدوز لاكتيك ملايم در دامهايي كه با مواد دانه اي تغذيه ميشوندمشاهده ميشود و دامهاي مبتلا معمولا به ساير بيماريهاي مرتبط با اين بيماري مثلآبسه هاي كبدي رومنايتيس يا پاراكراتوز و يا رومينايتيس قارچي نفخهاي تغذيه اي و لامينايتيس مبتلا هستند.

غذا و مواد غذايي كه بيشتر باعث اين بيماري ميشوند عبارتند از موادجو مانند ذرت سبز ذرت شيرين نانهاي قنادي چغندر قند سيب و مقاديرزياد هرنوع مواد دانه اي كه دامها بصورتروزمره استفاده ميكنند. سر انجام اينكه مواد دانه اي زميني باعث بروز بيماريحادتري ميگردند

پاتوu200dجنزبيماري:

پيش معده نشخواركنندگان را در حالت طبيعي بايستي به عنوان يك محيطكشت تخميري دائمي در نظر گرفت . و ميكرو فلور نرمال اين محيط كشت را كنترلمينمايند

محصول نهايي تخمير در حالت نرمال عبارتند از استيك پروپيونيك وبوتيريك اسيد اسيدهاي چرب فرار با زنجيره كوتاه كه از طريق شكمبه جذب ميشوند ومنبع اولي انرزي دام محسوب ميشوند. پروتيين سلولهاي باكتريايي توليد شده درقسمتهاي بعدي گوارش متعاقبا هضم شده و به اسيدهاي آمينه تبديل ميشوندويتامينهايمحلول در آب از ساير مواد توليدي هستند.

وقتي جيره بطور ناگهاني بهمقادير زياد مواد كربوهيدراته تعغير ميكندالگوي تخمير تعغير مييابد .استرپتوكوكهاو لاكتوباسيلهاي

گرم مثبت غالب شده و اسيد لاكتيك نوع دي و ال محصول نهايي اصليتخمير مي گردند.

اسيد لاكتيك باعث افزايشفشار اسموتيك ميشود كه باعث كشيده شدن مايعات از سيستم گردش خون و در نتيجه سايربافتها بداخل شكمبه ميگردد(شكل 1) (FIG 1)

PHشكمبه در نتجه استاز شكمبه كاهش مي يابدودرصد زيادي از ميكرو فلور شكمبه تخريب ميشود اغلب ميكروارگانيسمهاي گرم منفي وپروتوزوآها ناپديد ميشوند و اوضاع زماني وخيم ميشودكه PHبه 4 تا 5 ميرسد . اسيد لاكتيك دي و ال بهلاكتات سديم تبديل ميشود و در شكمبه باعثهيپر تونيسيته ميشوند . بعضي از آنها جذب جريان خون شده (عمدتا نوع دي لاكتاتبخاطر متابوليسم آرامترش)و ايجاد يك كاهش در پي اچ خون مينمايدبعضا جذب لاكتات ازشيردان و هزارلا هم صورت ميپذيرد و برخي اوقات تخمير در طول دستگاه گوارش ادامهمييابد.

گراديان اسموتيك در طول دستگاه گوارش ادامه مييابد و باعث كشيدهشدن مايعات بداخل شكمبه شده و ايجاد اسهال جهنده مينمايد

آسيبهاي شيميايي اپي تليوم سطحي مخاط شكمبه متعاقبا ايجاد شده وباعث چسبندگي و نفوذ مداد از محتويات شكمبه به ديواره آن ميگردد نظير مو و مواد وقطعات تيز گياهان . باكتريها و قارچها ديواره شكمب را درگير مينمايند و الگوي جذبتعغير مييابد .

حجم ادرار بخاطر دهيدراتاسيون بطور قابل توجهي كاهش مي يابدو ادرارمترشحه بخاطر مقادير زياد لاكتات از نوع دي اسيدي خواهد بود .

ابتدايي ترين سندرم ايجاد شده در اسيدوز متعاقب رشد باكتريها وقارچها در شكمبه ايجاد ميشود .ديگر عواقب محتمل شامل آبسه كبدي و پريتونيت است.نفخدر اثر كاهش حركات شكمبه و تعغير الگوي تخمير ايجاد ميشود . لامينايتي حاد و مزمندر برخي دامها ديده شده كه بنظر ميرسد در نتيجه افزايش توليد هيستامين در طي فازحاد بيماري باشد .

دامهاي آبستن متعاقبا د رطي چند روز تا چند هفته بعد از فاز حادبيماري سقط خواهند كرد. تورم شكمبه (رومينايتيس)ثانويه باعث افزايش موارد نفخ كهبنظر ميرسد عامل بروز برخي مرگهاي ناگهاني بدون عامل در دامهاي پرواري باشد كهبنام سندرم مرگ ناگهاني (sudden death syndrome)باشد.

كليه مراحل بيماري ممكن است كامل شود ويا بصورت متغير ايجاد شود وماده نهايي كه براي اين مورد پيشنهاد شده شوكاندوتوكسيك حاصل از اندو توكسينباكتريهاست كه ناشي از تخريب ساختمان مقادي زيادي از ميكرو ارگانيسمهاي گم مثبتمحتويات شكمبه است .

علايم باليني

علايم آغازين بيماري متفاوت بوده و وابسته به طبيعت و مقدار مادهمصرفي و سازگاري دام با ماده غذايي است .دامهاي ناسازگار ممكن است در نتيجه مصرفمقادير مصرفي براي دامهايي كه با آن ماده غذايي قبلا تغذيه ميشده اند بميرند ازطرف ديگر حتي دامهاي سازگار با ماده غذايي ممكن است در نتيجه مصرف زياد آن مادهمبتلا گردند.

معمولا علايم باليني درطي 12 تا 36 ساعت بعد از مصرف مواد غذاييبروز ميكند. عدم هماهنگي و آتاكسي اولين علايم هستند سپس بيماري شديد و دپرسيونبروز ميكند . بي اشتهايي ديده ميشود و دامهاي مبتلا كور و نابينا ميشوند . استاز شكمبه و درد ناحيهشكمي مهمراه با دندان قروچه ديده ميشود . پري ناحيه شكمي و اتساع ناشي از مايعاتدر درون شكمبه مشاهده ميشود .

دهيدراتاسيون شديد در عر 24 ساعت ظاهر خواهد شد و در دامهايي كه دراوايل بيماري تلف ميشوند ديده نميشود . اسهال جهنده در دامهايي كه دپرسيون شديد ندارند ممكن استعلامتي براي بهبودي در نظر گرفته شود .

در موارد شديد دامها در عرض 24 تا 48 ساعت در اثر ضعف و توكسمي بهحالت خوابيده در ميايند . ميزان تنفس بدليل اسيدوز افزايش يافته و دماي بدن ممكناست كمتر از حالت نرمال باشد . نبض معمولا ضعيف و نخي ميشود .

حيوانات خوابيده آرامميخوابند و اغلب اوقات سرشان را روي پهلويخودميگذارند همانند تب شير .پوزه آلوده و كثيف بخاط قصور دام در تميز كردن آنهاديده ميشود .

وقتي كه مشكل در گله ايديده شد طبيعي است كه تعدادي از دامها بادپرسيون شديد و اسيدوز لاكتيك حاد مشاهده شوند .

دامهاي با شدت بيماري كمتر نيز مشاهده ميشوند و تنها دپرسيون واسهال ملايمي را نشان ميدهند و عضي ازدامها هم دچار لامينايتيس و لنگش مشخص ميشوند .

مرگ حاد معمولا در عرض 24 تا 48 ساعت ايجاد ميشود اما بسياري ازحيوانات بهبود مييابند ولي با عواقب بعدي و مرگ بدليل عواقب ثانويه بيماري مواجهميشوند . غير معمول نيست كه دامها بعد از3 تا 4 هفته در گله مبتلا شده بعد از بهبودي دچار بيماريهاي ثانويه گردند .بعضيدامها هم نسبتا بهبود مييابند ولي رشدشان بدليل رومنا يتيس مزمن و آبسه هاي كبدي و لامينايتيس كاهش مييابد.

آسيب شناسي باليني و كالبد گشايي:

دامهاي مبتلا دچار تغليظخون (همو كانسنتريشين)و محتويات شكمبه اسيدي هستند . phمحتويات آسپيره شده از شكمبه ممكن است 4 وياحتي پايينتر باشد و phادرار نيز ممكن است 5 و كمتر باشد.ph خون دريك حدود كمي تعغير ميكند و نيازمند اندازه گيريهاي دقيق و ابزار حساس دارد. نمونهها بايد لوله هاي هپارينه كه با لايه نازكي از روغنهاي معدني پوشانده شده اند جمعآوري شده و يا اينكه لوله بايستي كاملا پرشده و درب آن بسته شود و تا زمان اندازه گيري در دماي 4 درجه سانتيگراد نگهداريشوند

اندازه گيري صحيح phخون نياز مند اندازه گيري بيكربنات و co2خوناست و ارزش زير 7.2 عموما بيانگر اسيدوزشديد و پيش آگهي بد بيماري است.

اگر سويا يا ساير غذاهاي با پروتئين بالا مصرف شده باشد ph شكمبهممكن بخاطر توليد يون آمونيوم است قليايي باشد.كه اين باعث انعكاس آن در phخون وادرار خواهد شد.

كالبد گشايي موارد حاد بيماري با اتساع شكمبه و پر بودن آن بامحتويات مايع مشخص ميشود و محتويات خود شاهدي بر بيماري هستند اما اندازه گيريهايپس از مرگ ph بخاطر تعغيرات سريعپس از مرگ ارزش چنداني ندارد.

اگر مدت زيادي از بيماريگذشته باشد رومنايتيس ديده خواهد شد چون تعغيرات پس از مرگ در شكمبه سريع اتفاق ميافتد بنا براين مشاهده مخاط شكمبه بايستي محتاطانه صورت بگيرد

تشخيص:

تشخيص عموما بر اساس تاريخچه و آزمايشات باليني است و گاها تايخچهبه تنهايي كافي است اما گاهي نيز ممكن استاگر الگوي مصرف قبلي مشخص نباشد باعثراهنمايي اشتباه شود.مقاديرآزمايشگاهي بخصوص محتويات شكمبه پلاسما و ph ادرار مفيد هستند .

اين بيماري بايستي از پوليوانسفالومالاسيا اوروليتها پريتونيت حاد فلج زايماني و سايربيماريهاي موجد دپرسيون تفريق شود.

درمان: